This post is also available in: Dutch (below)
Text and photos by Michelle Pors-da Costa Gomez
Abeha—bees—frequently appear in local news, usually in a negative light following an attack that has serious consequences for animals or humans. Such reports often lack nuance, paying little attention to the specific type of bee involved or the reasons why these attacks occur in the first place. The result is the large-scale destruction of any bee nest encountered—often when such drastic measures are entirely unnecessary. In the first part of this series (READ IT HERE), I explored the relatively recent introduction of the honeybee to Curaçao. In this second instalment, I join one of the island’s active beekeeping couples as they carefully and eco-friendly remove a bee nest. I speak with them, about the profession itself and the recurring “bee issues” that arise each year.
During a geology excursion we organized in 2024, I got to know Maartje and Peter personally. They participated in their capacity as tour guides for their own company, which offers personalized island excursions. It soon became clear that showing off the island’s beautiful spots isn’t their only passion; they also work as beekeepers—primarily in the Bandabou area—under the name “Hobby Imkerij Bodewits” (Hobby Beekeeping Bodewits). This reignited a long-held desire of mine: to shadow a beekeeper while they remove bee nests from locations where they might pose a risk to humans. I wanted a behind-the-scenes look at their process—one defined by careful, eco-conscious methods that show deep respect for both the environment and the animals, rather than immediately reaching for a can of insecticide. So, in July of this year, I sent Maartje a message asking if I could tag along to see how it’s done. She agreed. After a few back-and-forth messages, I joined them in August 2026 to help remove a long-established bee nest from a large wabi tree on a property in San Sebastian. The nest, which had been in the tree for over a decade, had to be removed because the neighbours were planning to alter the boundary fence running right alongside it. The construction work would likely disturb the bees, potentially creating a dangerous situation. Following an initial, thorough inspection—which I didn’t attend—a date was set for the removal, and Maartje and Peter developed a detailed plan of action. After all, working with a nest of potentially stinging insects requires careful preparation.
Thorough preparation
Early on the scheduled day, we arrive at the appointed time. Like Maartje and Peter, I am carefully fitted into a beekeeping suit, allowing me to observe the work up close and take photographs of the process. Every zipper, sleeve, pant leg, and the mesh and seams of the bee veil are meticulously inspected for any potential gaps—ensuring that the bees, which Maartje calls “true Houdinis,” cannot find a way inside while the nest is being removed. In cases where an initial inspection reveals the bees to be particularly agitated or aggressive, Peter and Maartje even wear double layers of protective clothing, as the bees can sometimes sting right through a single suit in their frenzy.
Meanwhile, Peter prepares the smoker—a tool frequently used during nest removals—by filling it with sawdust to generate smoke, and lights it immediately. The path to the nest was cleared during the preliminary inspection, ensuring that all operations can proceed smoothly.
Once the protective gear is on, all necessary tools and equipment are moved to a small clearing not far from the tree housing the bee nest. This includes a table and chair for cleaning the wax combs from the nest and transferring them into pre-prepared frames; rectangular boxes to hold the frames—complete with combs, the bees, and their queen; a smoker; a small knife; and a battery-powered pruner, ready to trim away any branches that might obstruct full access to the nest. A ladder is needed to reach the nest, along with straps to hang the box back in the tree after the nest has been relocated; this allows the bees to return to their queen in the ‘new’ nest. Despite a thorough preliminary inspection a few days earlier, several unknown factors remain. The bee colony is situated within a fairly large termite mound that has been in the wabi tree for quite some time. There are clusters of bees on both sides of the termite mound, but it was not clear beforehand whether this meant there were two separate entrances into the bee nest. Another question concerns the exact size of the bee nest, especially since the termite mound itself appears to still be active—two insect colonies functioning side by side, seamlessly. These are questions that can only be answered once the nest is opened and we can see what it looks like on the inside.
Removing the nest
To clear the two potential entrances to the bee nest, some smaller branches of the wabi tree are pruned away. Before cutting into the termite mound itself—to remove a section and examine the interior—a smoker is used to direct smoke toward the bees clustered on the outside, at the rear of the nest (the side closest to the property boundary). This smoking serves a very specific purpose. The bees interpret the presence of smoke as a sign of fire, which triggers their survival instinct. Their primary objective becomes securing their food supply—the honey. Upon detecting the smoke, the worker bees swarm into the nest and gorge themselves on honey. Should the nest be destroyed by fire, the queen and her workers can then relocate and begin anew, equipped with a sufficient store of food. For a beekeeper, this behaviour is highly advantageous: it reduces the number of bees flying about and ensures that as many as possible remain with the colony during its transfer to a beehive. As Peter cuts into the back of the structure, an opening to the bee nest is revealed—a small passage through which the bees enter to deposit the pollen and nectar they have gathered. It is a fascinating sight to observe the clear demarcation between the termite-constructed material and the structures built by the bees within the mound. The first wax honeycombs are quickly discovered, though they are remarkably small, given the age of the bee colony. The combs are carefully broken off—sometimes with bits of a termite nest still attached—and placed into a box. Maartje then carries them to a field table to clean them, removing any remaining termite nest debris and assessing the condition of the wax combs. She then secures them into a wooden frame using rubber bands. At the same time, she searches for the colony’s queen, which is essential for maintaining a successful beehive.
Because the combs are quite small, several pieces can fit into a single wooden frame. Once the nest has been relocated to the beehive, the worker bees will build new wax cells until the wooden frame is completely filled, effectively joining the separate pieces together and attaching them firmly to the frame itself. While I am photographing and filming this cleaning process, Peter calls me over to take a look at a section of the nest that has just been cleared out. It turns out that the nest was not only shared by termites and bees; parakeets had also used it to build a nest of their own. This is evident from the eggshells we find inside. It is well known that the local endemic subspecies of the brown-throated parakeet (known locally as prikichi) favours termite nests for nesting. Using their beaks, they excavate a tunnel and a chamber within the nest, lining it with leaves and feathers. The parakeets then lay their eggs there, and the high temperature inside the termite nest facilitates the incubation of the eggs.
I head back to the table, where Maartje is still busy sorting and securing honeycomb frames, preparing to place them—along with the worker bees still clinging to them—into the beehive. Meanwhile, Peter has moved to the front of the tree to apply some smoke to a second suspected entrance and cut out a section of the wood. This proves a bit more difficult, as there is a rather thick tree branch in the way. Eventually, it becomes clear that this is indeed another entrance, revealing yet another series of honeycombs. Much like the combs found on the other side of the nest, there is very little honey in the wax cells. Given the dry conditions—and the resulting scarcity of flowers on the island in August—this comes as no surprise.
These honeycombs are also carefully cut from the nest, cleaned, and secured into wooden frames, which are then placed inside the beehive. Although the entire bee nest has been removed from the tree, the queen is still nowhere to be found. After searching the ground, Maartje spots her right next to the ladder and promptly places her into the hive. Every remaining scrap of honeycomb—along with any traces of honey—is thoroughly cleared away; otherwise, the bees might be drawn back to those spots instead of settling into their ‘new’ home inside the hive. Removing a bee nest in this manner is not simply a matter of cutting it out and carrying it away. Because of the intervention, a large number of bees end up outside the nest. If you were to take the hive away immediately, these bees—which are currently in flight—would gather at the original location, potentially causing problems. The transplanted bee colony, now housed in the hive box, is secured to the tree—at the exact spot where the original nest was located—using heavy-duty straps to keep it stable. Because the queen is inside the hive, returning forager bees will enter through the landing opening and adopt the hive as their new home. A few days after the relocation, Maartje and Peter will return in the evening, once all the bees have come back inside. The hive entrance will then be sealed, and the entire unit—colony and all—will be transported to a new location where the bees can continue to thrive in peace.
Once the hive is in place, we begin to pack up. All our equipment must be loaded back into the vehicle, to be thoroughly cleaned later. We keep our protective suits on for at least another hour—even while having a cup of coffee fifteen minutes later. Throughout the entire removal process, we were constantly surrounded by highly agitated honeybees, all determined to drive us away. Countless stings failed to reach us, thanks to the thick beekeeping suits and gloves we were wearing. The rubber casing of my camera and the leather of Peter’s gloves are studded with stingers left behind by the bees. Even after leaving the immediate vicinity of the nest and sitting down for coffee some distance away, we remain surrounded by disgruntled bees, drawn to us by the pheromones still clinging to our clothing. The final outcome of the mission: an entire bee colony successfully relocated into a beehive, with minimal bee mortality; a termite nest that remains half-intact; and a tree that is still standing, missing only a few small branches. It was a complete intervention carried out without the use of toxins and without destroying the surrounding environment. Unfortunately, such a process is not feasible for every colony. Sometimes, bee nests are located in such challenging spots—for instance, inside a wall or an iron pole—that removing them while keeping the bees alive is simply not possible. Therefore, for every nest, it is essential to carefully assess the risks and threats, and to determine the appropriate course of action based on that evaluation.
Honeybees in the News
In 2024, and especially in 2025, Curaçao has seen numerous incidents involving honeybees. Pets and humans have been attacked by agitated bees, with some encounters even resulting in fatalities—though this is not the first time such events have occurred on the island. A sort of backlash against the bees has quickly emerged, fueled in part by sensationalist reporting on “aggressive” and “Africanized” bees, which has sparked widespread panic and led to a wave of bee-nest exterminations. In response, a collective of local beekeepers has stepped forward to offer a different perspective, providing context for these attacks, explaining the status of honeybee populations on the island, and offering guidance on appropriate—and inappropriate—actions. Maartje and Peter Bodewits are among the voices in this collective; during this period, the demand for their services—specifically the removal of bee nests—surged from a few requests per month to multiple calls every single day, all asking the same question: “Can you come and remove a bee nest?” In the next installment of this series, we will delve deeper into the potential reasons why bees may become aggressive, the challenges local beekeepers face on the island, and how Maartje and Peter first became involved in beekeeping.
Honingbijen op Curaçao (2) – Het veld in om een bijennest te verwijderen
Tekst en foto’s Michelle Pors-da Costa Gomez
Abeha, bijen; ze staan maar al te vaak in het lokale nieuws en meestal op negatieve wijze na een aanval met serieuze gevolgen voor dier of mens. In de berichtgeving is vaak weinig nuance te bekennen en wordt nauwelijks aandacht besteed aan de bijensoort zelf die aan de wortel van de nieuwsberichten staat en waarom aanvallen überhaupt plaatsvinden. De gevolgen van de berichtgeving zijn echter grootschalige destructies van alles wat maar een bijennest is, vaak ook als dat helemaal niet nodig is. In het eerste deel van deze serie artikelen ging ik in op de relatief jonge introductie van de honingbij op Curaçao (LEES HET HIER). In dit tweede deel ga ik op pad met een van de imkerkoppels die actief is op het eiland om een bijennest zorgvuldig en milieuvriendelijk te verwijderen. Ik ga in gesprek met deze imkers, over het beroep an sich en jaarlijks terugkerende ‘bijenissues’.
Tijdens een geologie-excursie die we in 2024 organiseerden, leer ik Maartje en Peter persoonlijk kennen. Ze doen mee vanuit hun rol als tourist guides van hun eigen bedrijf, waarbij ze persoonlijke eilandexcursies aanbieden. Al gauw wordt duidelijk dat het tonen van mooie plekjes op het eiland niet hun enige passie is; ze werken ook als imkers van honingbijen in voornamelijk Bandabou onder de naam Hobby Imkerij Bodewits. Dat zorgt ervoor dat er bij mij weer een vuurtje gaat branden onder de wens om een keer mee te lopen met een imker tijdens het actief verwijderen van bijennesten uit een omgeving waar incidenten met mensen kunnen volgen. Een kijkje in de imker-keuken, waarbij zorgvuldig handelen, op een zo milieuvriendelijk mogelijke manier met respect voor de omgeving en de dieren, de vuistregel is. Zonder als eerste redmiddel de fles Baygon voor de dag te halen. Dus stuur ik in juli van dit jaar een berichtje naar Maartje met de vraag of ik een keertje mee mag om dat kijkje te mogen nemen. En dat mag. Na een paar keer heen en weer appen, kan ik in augustus 2026 met ze mee voor het verwijderen van een vrij oud bijennest in een grote wabi-boom op een erf in San Sebastian. Het nest dat al meer dan 10 jaar in de boom zit, moet weg, omdat de buren de erfafscheiding, die er vlak langs loopt, gaan veranderen. De bouwwerkzaamheden kunnen de bijen dan zodanig verstoren dat er een gevaarlijke situatie ontstaat. Na een grondige eerste inspectie, waar ik zelf niet bij was, wordt de datum vastgelegd voor het verwijderen van het nest en wordt het plan van aanpak door Maartje en Peter opgesteld. Want het werken met een nest potentieel stekende insecten moet zorgvuldig worden voorbereid.
Gedegen voorbereiding
’s Ochtends vroeg op de afgesproken dag en tijd zijn we present en word ik, net als Maartje en Peter zelf, zorgvuldig in een imkerpak gehesen, zodat ik alle werkzaamheden van dichtbij kan bekijken en tegelijk foto’s kan maken van het proces. Elke ritssluiting, mouw, broekspijp, het gaas en de naden in de imkerkap wordt nauwgezet geïnspecteerd op mogelijke gaten om te voorkomen dat de bijen, ‘echte houdini’s’ zoals Maartje ze noemt, ergens naar binnen kunnen tijdens de verwijdering van het nest. Bij nesten waarvan de eerste inspectie heeft uitgewezen dat het om zeer onrustige en agressieve bijen gaat, kleden Peter en Maartje zich zelfs in dubbele pakken, omdat het kan voorkomen dat de bijen in hun razernij er dwars doorheen steken.
Ondertussen zorgt Peter ervoor dat de roker, een instrument waarmee tijdens het verwijderen van nesten vaak wordt gewerkt, voorzien is van zaagsel voor het branden en produceren van rook, en steekt deze direct aan. Het pad naar het nest is tijdens de voorinspectie in orde gemaakt, zodat alle activiteiten vloeiend kunnen verlopen.
Als de veiligheidskleding op z’n plek zit, gaan alle noodzakelijke gereedschappen en overige attributen naar een kleine open plek niet al te ver van de boom met het bijennest. Een tafel en stoel om de wasraten uit het nest schoon te maken en te transplanteren naar van tevoren voorbereide ramen. Rechthoekige kisten om de ramen met raten en de getransplanteerde bijen met hun koningin in te plaatsen. De roker, een mesje, een snoeiapparaat met opgeladen accu om indien nodig takken weg te zagen en zo het volledige nest te kunnen bereiken. Een trap om bij het nest te kunnen komen en een soort riemen om de kist na de transplantatie van het nest terug te hangen in de boom om de bijen de kans te geven om terug te komen bij de koningin in het ‘nieuwe’ nest. Ondanks de grondige voorinspectie van een paar dagen eerder zijn er een aantal onbekende factoren die meespelen. Het bijennest is namelijk gevestigd in een vrij groot termietennest dat al even lang in de wabiboom zit. Aan beide kanten van het termietennest zit een groep met bijen, maar het was vooraf niet goed te zien of dat ook betekende dat er twee ingangen het bijennest in zijn. De vraag is ook hoe groot het bijennest precies is, aangezien het er naar uitziet dat het termietennest zelf ook nog actief is. Twee insectenvolkeren die naadloos langs elkaar heen functioneren. Het zijn vragen die pas beantwoord worden als het nest eenmaal geopend is en we kunnen zien hoe de binnenkant eruitziet.
Het verwijderen van het nest
Om de beide potentiële ingangen van het bijennest goed vrij te maken, worden er wat kleinere takjes van de wabi gesnoeid. Voordat het mes in het termietennest zelf wordt gezet om er een stuk uit te snijden en de binnenkant van het nest goed te kunnen bekijken, wordt er met de roker wat rook richting de bijen die aan de buitenkant, aan de achterzijde van het nest hangen, gewaaid, de zijde die het dichtst bij de erfscheiding ligt. Dit roken heeft een hele specifieke functie. Waar rook is, is vuur; dat is de boodschap die de bijen ervan krijgen en dit zorgt ervoor dat ze in de overlevingsstand gaan. Het belangrijkste daarbij is dat de voedselvoorraad, honing, veilig moet worden gesteld. De werksters gaan bij het signaleren van de rook massaal het nest in en zuigen zich vol met honing. Wordt het nest zelf dan door vuur vernield, dan kan de ontsnapte koningin en haar werksters op een nieuwe plek weer aan de slag met in ieder geval voldoende voedsel. Voor een imker is dit gedrag heel handig, omdat dit ervoor zorgt dat er minder bijen rondvliegen en bij het overplaatsen van het volk naar een bijenkast zoveel mogelijk bijen meegaan. Als Peter de achterkant deels opensnijdt, wordt het duidelijk dat er hier ook daadwerkelijk een opening naar het bijennest zit, een klein gaatje waardoor de dames naar binnen wandelen om hun verzamelde stuifmeel en nectar te deponeren. Het is een prachtig gezicht om de afbakening tussen termietenbouwsel en bijenbouwsel in het termietennest te zien. De eerste bijenraten van was zijn snel gevonden, maar zijn opmerkelijk klein van stuk voor de leeftijd van het bijennest. De raten worden voorzichtig afgebroken, soms met nog stukjes termietennest eraan vast, en in een box geplaatst. Dan loopt Maartje hiermee naar de veldtafel om ze schoon te maken, de termietennestrestanten eraf te halen, te inspecteren wat de staat van de wasraten is, en deze vervolgens met elastiekjes vast te binden in een houten raam. Ook zoekt ze tegelijkertijd de koningin van het nest, essentieel om een succesvolle bijenkast te houden.
Omdat de raten vrij klein zijn, passen er meerdere stukjes in een houten raam. Zodra het nest naar de bijenkast is verhuisd, zullen de werksters ervoor zorgen dat er nieuwe waskamers worden gemaakt, zoveel tot het houten frame helemaal vol is en de losse stukken niet alleen aan elkaar vastzitten, maar ook vastzitten aan het raam zelf.
Tijdens het fotograferen en filmen van dit schoonmaakproces roept Peter me om een kijkje te nemen in het stuk nest dat net is uitgeruimd. Wat blijkt: het nest werd niet alleen gedeeld door termieten en bijen; ook parkieten hebben er gebruik van gemaakt om hun nest in te bouwen. Dat is te zien aan de achtergebleven eierschalen die we erin vinden. Het is bekend dat de lokale endemische ondersoort van de Maisparkiet (Prikichi) graag nestelt in termietennesten. Met de snavel wordt er een gang gegraven en een kamer uitgegraven in het nest, waarin blaadjes en veren worden neergelegd. Daarin leggen de parkieten hun eieren. De hoge temperatuur in het termietennest zorgt vervolgens voor de incubatie van de eieren.
Ik ga terug naar de tafel waar Maartje nog steeds bezig is met het sorteren en inframen van de bijenraten om deze vervolgens met de daarop zittende werksters in de bijenkast te schuiven. Peter is ondertussen naar de voorzijde van de boom gegaan om ook bij de tweede vermoedde ingang wat rook te spuiten en er een stuk uit te snijden. Dat gaat wat moeizamer, omdat er hier een vrij dikke tak van de boom zit. Uiteindelijk wordt duidelijk dat het ook hier om een ingang gaat, met wederom een hele serie met bijenraten. Net als bij de raten van de andere kant van het nest zit er vrij weinig honing in de waskamers. Gezien de droogte en dus het gebrek aan bloemen die er op het eiland is in augustus, is dat niet vreemd.
Ook deze wasraten worden zorgvuldig uit het nest gesneden en vervolgens schoongemaakt en ingebonden in houten frames die de bijenkast in gaan. Het bijennest is helemaal verwijderd uit de boom, maar de koningin is nog altijd niet terecht. Na enig zoekwerk op de grond vindt Maartje de koningin vlak naast de trap en zorgt er snel voor dat ze in de bijenkast wordt geplaatst. Alle stukjes wasraten met restanten honing worden zo goed mogelijk opgeruimd om te voorkomen dat de bijen daarop afgaan in plaats van het ‘nieuwe’ bijennest in de bijenkast in te gaan. Het op de beschreven wijze verwijderen van een bijennest is namelijk niet een kwestie van wegsnijden en wegvervoeren. Vanwege de ingreep bevindt een heel groot deel van de bijen zich buiten het nest. Neem je de bijenkast dan direct mee, dan zullen deze buiten vliegende bijen zich verzamelen op de oude locatie en daarmee problemen kunnen veroorzaken. Het getransplanteerde bijennest dat nu in de kast zit, wordt in de boom geplaatst, op de locatie waar het oude nest zat, vastgezet met dikke banden om het stabiel te houden. Door de aanwezigheid van de koningin in de bijenkast zullen de werksters die van buiten aan komen vliegen door het landingsgat naar binnen gaan en de bijenkast als hun nieuwe nest gaan gebruiken. Een aantal dagen na de ingreep van het transplanteren zullen Maartje en Peter in de avonduren terugkomen, als alle bijen binnen zijn. De opening naar de kast wordt dan afgesloten en de bijenkast, inclusief het gehele nest, wordt dan meegenomen en naar een nieuwe locatie gebracht waar de bijenkast in alle rust verder kan functioneren.
Zodra de kast op zijn plaats staat, gaan we opruimen. Al het materiaal moet weer in de auto; dat wordt later zorgvuldig schoongemaakt. De pakken die we dragen, houden we echter nog ruim een uur aan, ook bij het koffiedrinken een kwartiertje erna. Tijdens het hele verwijderingsproces werden we constant omringd door zeer boze honingbijen die er alles aan probeerden te doen om ons te verjagen. Talloze steken van deze bijen misten hun doel dankzij de dikke imkerpakken en handschoenen die we droegen. Het rubber van mijn camera en het leer van de handschoenen van Peter zijn bezaaid met de angels van bijen die erin zijn blijven steken. Ook nadat we de omgeving van het nest hebben verlaten en een flink stuk verder aan tafel zitten met een kop koffie, worden we nog omringd door ontstemde bijen dankzij de feromonen die nog op onze kleding zitten.
Het eindresultaat van de missie: een volledig getransplanteerd bijennest in een bijenkast, zo min mogelijk dode bijen, een termietennest dat nog voor de helft heel is en een boom die er nog staat en slechts een paar takjes mist. Een volledige ingreep zonder gebruik van gif, en zonder destructie van de omgeving. Een dergelijk proces is helaas niet bij elk nest een mogelijkheid. Soms zitten de bijennesten op zodanig moeilijke plekken, zoals in een muur of ijzeren paal, dat het levend verwijderen ervan niet mogelijk is. Bij elk nest is het daarom belangrijk om een goede inschatting te maken van de risico’s en bedreigingen en afhankelijk van deze afweging te handelen.
Honingbijen in het nieuws
In 2024 en vooral 2025 zijn er op Curaçao veel incidenten met honingbijen. Huisdieren en mensen worden aangevallen door boze bijen, met ook dodelijke slachtoffers als gevolg. Overigens niet de eerste keer dat dit gebeurt op het eiland. Al gauw lijkt er een soort van hetze te ontstaan tegen de bijen, ook dankzij suggestieve berichtgeving over agressieve en geafrikaniseerde bijen die voor veel paniek zorgen en een golf van uitroeiing van bijennesten. Dan staat er een collectief van lokale imkers op dat een tegenwoord laat horen, met het kader waarbinnen de aanvallen gezien moeten worden, de ontwikkelingen van honingbijen op het eiland en wat wel en niet te doen. Maartje en Peter Bodewits zijn een van de stemmen binnen dit collectief en in die periode loopt hun werk uit van enkele oproepen per maand tot het verwijderen van bijennesten tot meerdere telefoontjes per dag met dezelfde vraag. ,,Kunnen jullie een bijennest komen verwijderen?” In het volgende deel van deze serie gaan we dieper in op de mogelijke redenen waarom bijen agressief kunnen zijn, problemen waar lokale imkers tegenaan lopen op het eiland en tevens hoe Maartje en Peter in de imkerij zijn terechtgekomen.