This post is also available in: Dutch (below)
If conditions are favourable in the months of June and July—meaning high temperatures accompanied by significant evaporation of surface water, and no rain showers—then you can observe the natural process of salt formation in the various historic salt pans that the island of Curaçao boasts. A prerequisite, however, is that no additional seawater can flow into the salt pans, so that all the moisture inside actually evaporates. At the Jan Kok salt pans, this is usually somewhat difficult to observe because the opening to the inner water is kept open artificially. This phenomenon is also rare in the Sami Liber salt pans. However, in the salt pans of Jan Thiel, among others, this process can be observed almost every year, and sometimes several times a year. The former Jan Thiel inner bay, in which the Jan Thiel salt pans are built, has no open connection to the sea. A barrier of coral rubble and sand topped with vegetation closes off the mouth of this natural inner bay in a natural manner, in a process that takes place at every inner bay. However, there is indeed contact between the water in the inland waters and the sea outside; ‘fresh’ seawater regularly bubbles in through the porous coral barrier, causing the water inside to become increasingly salty. However, when evaporation exceeds the inflow of new seawater, the salt present in the water—and especially the water in the shallow salt pans—will begin to crystallize. The more water that evaporates, the saltier the remaining water becomes, and the more salt crystals form in the most beautiful structures. Every pebble, piece of wood, leaf, feather, wall of the salt pan, dead crab, or other object slowly but surely acquires a snow-white crystalline salt rim, until all the water has evaporated and only an icy white expanse of salt remains.
Incidentally, it is absolutely not advisable to eat the salt in the Jan Thiel salt pans or to incorporate it into your meals. The water at Jan Thiel, and consequently the crystallized salt, is contaminated and may contain potentially toxic substances. For decades, a landfill was located not far from the salt pans, where not only organic waste but also chemical waste, car batteries, and other filth were dumped. This landfill lies on the bare bedrock of the underlying rock and not on an impermeable layer of material. This means that rainwater falling here seeps through this landfill and ends up in the groundwater as well as in the water of Jan Thiel, carrying along all dissolved substances. In addition, a tremendous amount of construction has taken place in and around the Jan Thiel salt pans, and the majority of these homes have a cesspit. This is nothing more than a hole into which wastewater from the kitchen, bathroom, and toilet flows and ends up in the Jan Thiel salt pans via the soil. Consequently, the salt lumps are also full of bacteria from this human waste.
Titbits: De natuur in juni – Gekristalliseerd zout
Als de omstandigheden gunstig zijn in de maanden juni en juli, en dat betekent hoge temperaturen met daarbij horende grote verdamping van oppervlaktewater, en geen regenbuien, dan kun je in de verschillende historische zoutpannen die het eiland Curaçao rijk is het natuurlijke proces van zoutvorming observeren. Een vereiste is dan wel dat er ook geen additioneel zeewater de zoutpannen in kan stromen zodat al het vocht dat erin staat ook daadwerkelijk verdampt. Bij de zoutpannen van Jan Kok is dat meestal wat moeilijk te zien omdat de opening van het binnenwater kunstmatig wordt opengehouden. Ook in de zoutpannen van Sami Liber is dit fenomeen schaars. Echter, in de zoutpannen van onder andere Jan Thiel is dit proces bijna elk jaar wel te observeren en soms meerdere keren per jaar. Het voormalige binnenwater van Jan Thiel waarin de zoutpannen van Jan Thiel zijn gebouwd heeft geen open monding met de zee. Een barrière van koraalpuin en zand met daarop vegetatie sluit de monding van dit natuurlijke binnenwater op ook natuurlijke wijze af in een proces dat bij elke binnenbaai plaats vindt. Er is echter wel degelijk contact tussen het water in het binnenwater en de zee erbuiten; door de poreuze koraal barrière borrelt geregeld ‘vers’ zeewater naar binnen, waardoor het water binnenin ook steeds zouter wordt. Echter wanneer de verdamping groter is dan de aanwas van nieuw zeewater, zal het zout dat zich in het water en dan vooral het water in de ondiepe zoutpannen bevindt gaan kristalliseren. Hoe meer water er verdampt hoe zouter het restje water is, en hoe meer zoutkristallen zich gaan vormen in de prachtigste structuren. Elk steentje, stukje hout, blaadje, veertje, wand van de zoutpan, dode krab of ander object krijgt langzaam maar zeker een sneeuwwit kristallen zoutrandje, totdat al het water is verdampt en er alleen nog maar een ijzige witte vlakte van zout te zien is.
Het is overigens absoluut niet aan te raden om het zout in de zoutpannen van Jan Thiel op te eten of te verwerken in je maaltijd. Het water van Jan Thiel en daarmee ook het gekristalliseerde zout is verontreinigd en kan potentieel toxische stoffen bevatten. Niet ver naast de zoutpannen heeft namelijk decennialang een landfill gelegen, waar niet alleen organisch afval maar ook chemisch afval, auto batterijen en andere smerigheden zijn gedumpt. Deze landfill ligt op de kale bodem van het onderliggende gesteente en niet op een niet-doorlatende laag met materiaal. Dat betekent dat regenwater dat hier valt door deze landfill heen sijpelt en in het grondwater en tevens in het water van Jan Thiel terecht komt, met alle opgeloste stoffen die daarbij worden meegenomen. Daarnaast is er ontzettend veel gebouwd in en om de zoutpannen van Jan Thiel, en het merendeel van deze woningen heeft een beerput. Dat is niets anders dan een gat waar het afvalwater uit keuken, badkamer en wc naartoe stroomt en via de bodem in de zoutpannen van Jan Thiel terecht komt. De zoutbrokken zitten dus ook vol met bacteriën uit dit menselijk afval.